Debaty sejmowex907 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie warunków funkcjonowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na przesłaną przy piśmie SPS-0202-2626/99, zgłoszoną w dniu 11 października br., interpelację posła Janusza Dobrosza w sprawie warunków funkcjonowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uprzejmie informuję.    W interesującym pana posła okresie funkcjonowanie organów kontrolnych regulowały dwie ustawy. Funkcjonowanie Naczelnej Rady Nadzorczej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od 1 października 1997 r. regulowała ustawa z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych i wydane na jej podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 1987 r. w sprawie Rad Nadzorczych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Na podstawie tych przepisów do 31 grudnia 1998 r. nadzór nad ZUS sprawowały 36-osobowa Naczelna Rada Nadzorcza (NRN) oraz 55 oddziałowych rad nadzorczych zakładu. Po 1 stycznia br. oddziałowe rady nadzorcze przestały istnieć, a do dnia powołania nowej Rady Nadzorczej (12 maja br.) jej funkcję pełniła wyłoniona na podstawie starej ustawy Naczelna Rada Nadzorcza.    W trakcie ostatniej kadencji NRN zbierała się z częstotliwością zgodną z rozporządzeniem Rady Ministrów co najmniej raz na kwartał. W drugiej połowie 1998 r., w okresie intensywnych prac legislacyjnych oraz organizacyjnych poprzedzających wejście w życie reformy systemu ubezpieczeń społecznych, Rada zebrała się trzykrotnie, w tym na jednym posiedzeniu odbytym w dwóch częściach w odstępie trzech tygodni.    Tematami prac NRN w okresie od 1 października 1997 r. do 12 maja 1999 r. były:    - opiniowanie budżetu oraz planów finansowych Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz Funduszu Alimentacyjnego (na rok 1998 i 1999),    - opiniowanie kandydatów na prezesa i wiceprezesów Zakładu (cztery opinie) w trybie art. 8 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych oraz art. 72 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,    - opiniowanie odwołania wiceprezesa Zakładu w trybie art. 8 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych,    - ocena i przyjęcie sprawozdania z działalności ZUS za 1997 r.,    - przyjęcie opinii do sprawozdania z wykonania planów finansowych za rok 1997,    - aktualny stan prac nad Kompleksowym Systemem Informatycznym ZUS (KSI),    - aktualny stan prac nad reformą systemu ubezpieczeń społecznych,    - przyjęcie stanowiska wobec rządowych projektów ustaw o systemie ubezpieczeń społecznych i emeryturach i rentach z FUS,    - przyjęcie stanowiska NRN w sprawie realizacji KSI,    - ocena i przyjęcie sprawozdania z prac NRN za 1997 r.,    - ocena nowych zasad orzekania o niezdolności do pracy po roku ich stosowania, a także systemu rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej,    - wysłuchanie informacji na temat stanu przygotowań ZUS do negocjacji preakcesyjnych z Unią Europejską w dziedzinie polityki społecznej i zatrudnienia.    W okresach pomiędzy posiedzeniami NRN odbywały się spotkania prezydium, a praca merytoryczna odbywała się w wyspecjalizowanych komisjach problemowych:    1. systemowo-prawnej,    2. ekonomicznej,    3. kontroli i interwencji,    4. organizacyjnej,    które przygotowały stanowiska NRN w konkretnych sprawach i monitorowały bieżące sprawy i problemy dotyczące zakresu działalności ZUS.    W roku 1998 NRN zaopiniowała 11 projektów aktów prawnych skierowanych w trybie konsultacji międzyresortowych. W listopadzie 1998 r. zaopiniowała projekt budżetu oraz plan finansowy Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na 1999 r.    Kwestią dotyczącą restrukturyzacji systemu organizacyjnego i zasad funkcjonowania ZUS NRN zajmowała się wielokrotnie. Szczególne znaczenie NRN przywiązywała do opiniowania rządowego projektu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Uznając zasadność restrukturyzacji ZUS, prowadzącej w praktyce do powstania całkiem nowej organizacji, NRN postulowała wydłużenie vacatio legis ustawy. W skład NRN wchodziła m.in. pani Halina Wasilewska-Trenkner, wiceminister finansów.    Opiniując projekt planu finansowego FUS na 1999 r., NRN wyraziła swoje wątpliwości co do możliwości realizacji planu dochodów i wydatków FUS, uwzględniając fakt, że rok 1999 będzie pierwszym rokiem wdrażania i funkcjonowania nowego systemu ubezpieczeń społecznych. Biorąc pod uwagę nowe zasady naliczania składek na poszczególne fundusze FUS, a także nowe obowiązki płatników składek uznano, że może się to odbić niekorzystnie na regularności opłacania składek, a także na skuteczności ich egzekwowania przez ZUS.    Od 1999 r. funkcjonowanie Rady Nadzorczej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określa ustawa z dnia 13 października 1999 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU nr 137, poz. 887 z późn. zm.) oraz rozporządzenie prezesa Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 1998 r. w sprawie trybu zgłaszania kandydatów na członków Rady Nadzorczej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (DzU nr 164, poz. 1167).    Członkowie Rady Nadzorczej zgodnie z art. 75 ustawy są powoływani przez prezesa Rady Ministrów na pięcioletnią kadencję. Pięciu członków, w tym przewodniczący Rady, powoływanych jest na wniosek ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, złożony w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych. Po pięciu członków powoływanych jest na wniosek ogólnokrajowych organizacji pracodawców i pracowników.    Pierwsze posiedzenie nowo powołanej Rady Nadzorczej Zakładu, po jej powołaniu w dniu 12 maja br., miało miejsce w dniu 17 tegoż miesiąca. Do października odbyło się 7 posiedzeń plenarnych Rady Nadzorczej. Tematami prac Rady Nadzorczej były zarówno kwestie związane z wprowadzeniem reformy systemu ubezpieczeń społecznych, jak i sprawy organizacyjne, a w tym:    - powołanie członków Zarządu Zakładu, co stało się okazją do kompleksowej analizy sytuacji ZUS,    - przyznanie wynagrodzeń członków ZUS,    - powołanie Głównego Inspektora Kontroli Zakładu,    - wysłuchanie złożonej przez niego trzy miesiące późnej informacji o postępie prac kontrolnych,    - uchwalenie regulaminu działania Zarządu,    - dwukrotne opiniowanie złożonych przez prezesa ZUS kolejnych wersji projektów statutu Zakładu,    - wszczęcie postępowania mającego wyłonić biegłego rewidenta, mającego dokonać rocznego sprawozdania finansowego Zakładu (za 1999 r.),    - przyjęcie sprawozdania z działalności Zakładu w 1998 r.,    - bieżące opiniowanie projektów aktów prawnych z dziedziny ubezpieczeń społecznych w trybie konsultacji międzyresortowych (15).    Rada Nadzorcza omawiała problemy związane ze ściągalnością składek, bieżącą obsługą emerytów i rencistów, przekazywaniem składek do otwartych funduszy emerytalnych i kas chorych, a także z systemem informatycznym ZUS. Na posiedzeniu plenarnym w dniu 16 września br. zaniepokojona złym stanem finansów ubezpieczeń społecznych, wynikającym m.in. z niskiej ściągalności składek, opóźnionym stopniem realizacji KSI oraz znacznymi kosztami inwestycji, przy ocenie prac Zarządu Zakładu Rada podjęła uchwałę o konieczności sanacji systemu.    Jako organ Zakładu, Rada Nadzorcza opiniuje akty prawne z zakresu ubezpieczeń społecznych i bezpośrednio ocenia bieżącą działalność Zarządu ZUS i Zakładu. Nie posiada żadnych instrumentów decyzyjnych. Sam Zakład Ubezpieczeń Społecznych trudno określić mianem ˝firmy kapitałowej. Ubezpieczenia społeczne w Polsce finansowane są metodą repartycyjną i nie posiadają żadnych rezerw kapitałowych. Stąd też zadania ZUS - państwowej jednostki organizacyjnej posiadającej osobowość prawną - sprowadzają się do poboru składek na różne fundusze i ubezpieczenia, ich przekazywania dysponentom (rola centralnego agenta transferowego) oraz dokonywania wypłat osobom uprawnionym. W tej sytuacji uczestnictwo Zakładu w operacjach rynku kapitałowego, w ramach ograniczeń wyznaczonych przez ustawę z dnia 26 listopada o finansach publicznych (DzU nr 155 poz. 1014 z późn. zm.) oraz ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych, ma w chwili obecnej charakter marginalny i sprowadza się do lokowania kilkudniowych nadwyżek finansowych FUS na rachunkach bankowych.    Uprzejmie informuję, że nie istnieje w chwili obecnej cokolwiek, co można by określić mianem rządowej sieci komputerowej. Poszczególne urzędy dysponują jedynie lokalnymi sieciami komputerowymi, umożliwiającymi podział zasobów systemu, pracę na niektórych aplikacjach sieciowych i wymianę informacji przy użyciu poczty elektronicznej. Wymiana informacji o sytuacji finansowej administrowanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych funduszy odbywa się przy wykorzystaniu innych mediów, które w mojej opinii są w chwili obecnej całkowicie wystarczające. Gwarancję przepływu informacji pomiędzy Radą Nadzorczą a Ministerstwem Finansów i Ministerstwem Pracy i Polityki Społecznej stanowi fakt powoływania wskazanych wspólnie przez obu ministrów osób w skład Rady Nadzorczej.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Ewa Lewicka    Warszawa, dnia 2 listopada 1999 r.